9 دقیقه
بانک مرکزی اروپا در مسیر پایلوت یورو دیجیتال و انتخاب PSP
بانک مرکزی اروپا (ECB) در حال پیش بردن برنامههای مرتبط با آزمایش یورو دیجیتال است و فرایند انتخاب ارائهدهندگان خدمات پرداخت (PSP) قرار است از سهماهه اول سال ۲۰۲۶ آغاز شود. پیِرو چیپولونه، عضو هیئت اجرایی بانک مرکزی اروپا، در سخنرانی خود در نشست انجمن بانکی ایتالیا این جدول زمانی را تأیید کرد؛ رویدادی که گامی مهم به سوی اجرای یک پایلوت دوازدهماهه است که انتظار میرود در نیمه دوم سال ۲۰۲۷ اجرا شود. این اقدام نشاندهنده یک نقطه عطف در تلاشهای گستردهتر برای توسعه ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) در منطقه یورو است.
طراحی پایلوت و دامنه شرکتکنندگان
پایلوت یورو دیجیتال قرار است با فهرستی محدود از ارائهدهندگان خدمات پرداخت دارای مجوز اتحادیه اروپا، بازرگانان منتخب و کارکنان سامانه یورو اجرا شود. هدف از این ساختار محدود، آزمون گردشهای عملیاتی کلیدی است که در صورت راهاندازی نهایی نیاز به کارکرد صحیح دارند: فرایندهای جذب مشتریان و دستگاهها (onboarding)، تسویه پرداختها (settlement)، مدیریت نقدینگی، گزارشدهی، آزمایش APIها و بررسی جریانهای عملیاتی در شرایط واقعی. استفاده از PSPهای قانونگذاریشده به بانک مرکزی امکان میدهد تا یورو دیجیتال را در کنار ریلهای پرداخت موجود یکپارچه کند و همزمان نقش مرکزی بانکها در پرداختهای منطقه یورو را حفظ نماید.
طراحی پایلوت به گونهای است که مباحث فنی و نظارتی مهم — از جمله یکپارچگی با استانداردهای پیامرسانی مالی مانند ISO 20022، انطباق با سیستمهای تسویه ناخالص آنی (RTGS) و امکان استفاده از راهکارهای تسویهای Eurosystem مانند TARGET services — مورد ارزیابی قرار گیرند. شرکتکنندگان تجربیات فنی مانند ادغام با کیفپولها یا پلتفرمهای پرداخت، سازوکارهای مدیریت کلیدها و امنیت رمزنگاری، و سناریوهای بازیابی از حوادث را نیز آزمایش خواهند کرد.
دامنه عملیاتی و سناریوهای آزمایشی
در فاز پایلوت، سناریوها میتوانند شامل پرداخت خُردهفروشی میان فردی، پرداخت به بازرگانان، تسویه همزمان و چندمرحلهای، مدیریت موجودی یورو دیجیتال در کیفپولهای مشتریان و عملکرد در زمان اوج ترافیک باشند. همچنین ارزیابی ریسکهای عملیاتی و بررسی تأثیر بر نقدینگی بانکها و سیستم پرداخت داخلی از جمله اهداف کلیدی است. منظور از بررسی تأثیر بر نقدینگی، تحلیل انتقال وجوه از سپردههای بانکی سنتی به دارایی دیجیتال بانک مرکزی و پیامدهای آن برای فرایندهای تسهیلاتی و نرخ بهره کوتاهمدت است.
مزایا برای ارائهدهندگان خدمات پرداخت شرکتکننده
برای PSPهایی که در این پایلوت شرکت میکنند، حضور زودهنگام میتواند مزیت رقابتی و آمادهسازی عملی برای استقرار احتمالی گستردهتر فراهم کند. تجربهٔ عملی در یک محیط نزدیک به شرایط واقعی به این شرکتها امکان میدهد تا نیازهای فنی ادغام (integrations)، الزامات انطباقی (compliance)، منابع انسانی و تغییرات سازمانی را بهتر برآورد کنند. در طول پایلوت، پشتیبانی مستقیم سامانه یورو نیز در اختیار شرکتکنندگان قرار میگیرد که فرصت بازخورد مستقیم و تأثیرگذاری بر طراحی نهایی معماری یورو دیجیتال را مهیا میسازد.
کارآمدی فنی و مسیر ادغام
شرکتکنندگان از نزدیک با موضوعاتی مانند طراحی APIهای پرداخت، استانداردهای امنیتی، مدیریت هویت مشتری (eID)، و سازوکارهای امضای دیجیتال روبهرو خواهند شد. آزمون این بخشها برای PSPها ارزشمند است زیرا میتوانند برآورد دقیقی از هزینههای زیرساختی، نیازمندیهای شبکهای و ابزارهای عملیاتی لازم برای ارائه خدمات مبتنی بر یورو دیجیتال به دست آورند. علاوه بر این، سنجش قابلیتپذیری (scalability) و عملکرد در شرایط بار زیاد، مهمترین عامل برای تضمین آمادگی تولیدی است.
حفاظت از بانکها و سامانههای پرداخت داخلی
چیپولونه نقش یورو دیجیتال را در حفظ رقابتپذیری پروژههای پرداخت محلی برجسته کرد و به شبکه بانکومات ایتالیا و سامانه همتا به همتا بیژوم اسپانیا اشاره نمود. طراحی پایلوت بهگونهای انجام میشود که خطر جابهجایی کامل شبکهها و راهکارهای داخلی توسط راهکارهای خصوصی جایگزین، از جمله استیبلکوینها یا شبکههای کارت بینالمللی مانند Visa و Mastercard کاهش یابد. این هدف با تعیین چارچوب تعرفهای، نحوه توزیع از طریق PSPهای مقرراتی و حفظ نقش تسهیلگرانه بانکها دنبال خواهد شد.
منبع: Zerohedge
تناسب بازار و ساختار کارمزد
بانک مرکزی اروپا قصد دارد کارمزدهای بازرگانان برای تراکنشهای یورو دیجیتال را در سطحی تعیین کند که از هزینههای معمولی شبکههای کارت بینالمللی کمتر باشد، اما از هزینههای شبکههای پرداخت داخلی گرانتر خواهد بود. هدف از این سقف کارمزد، ایجاد تعادلی است که:
- یورو دیجیتال را برای بازرگانان از نظر اقتصادی قابلقبول نگه دارد،
- شبکههای پرداخت محلی با هزینه کم را از نظر رقابتی محافظت کند،
- نقش میانی بانکها در نظام پرداخت حفظ شود.
این رویکرد تلاش میکند تا از یکسو نفوذ راهکارهای خصوصی با هزینههای پایین اما نامشخص (مثل بعضی استیبلکوینهای خصوصی) را مهار کند و از سوی دیگر از فشار بیش از حد بر شبکههای محلی جلوگیری نماید تا تنوع بازیگران در بازار پرداخت حفظ گردد.
پیامدها برای رمز ارزها، استیبلکوینها و مقررات
آزمایش یورو دیجیتال ارتباط مستقیم با اکوسیستم گستردهتر رمز ارزها و استیبلکوینها دارد. با ارائه یک گزینه دیجیتال مرکزی و مقرراتیشده، بانک مرکزی اروپا میکوشد جایگزینی امنتر برای استیبلکوینهای بدون پشتوانه یا صادرشده بهصورت خصوصی در پرداختهای خرد فراهم کند. این موضوع میتواند اعتماد مصرفکنندگان و بازرگانان به پرداختهای دیجیتال مبتنی بر پول بانک مرکزی را افزایش دهد و همزمان فشار نظارتی بر استیبلکوینها و پلتفرمهای ارائهدهنده آنها را تشدید کند.
ابعاد نظارتی و فنی
پایلوت به سیاستگذاران و ناظران کمک خواهد کرد تا انتخابهای فنی و مقرراتی را روشنتر سازند: استانداردهای بینعملپذیری (interoperability) بین یورو دیجیتال و راهکارهای پرداخت خصوصی، الزامات ضدپولشویی و شناخت مشتری (AML/KYC)، حدود حفظ حریم خصوصی و سازوکارهای تسویه و تصفیه. این تصمیمها میتوانند تأثیر قابلتوجهی بر شرکتهای رمزارزی و ارائهدهندگان استیبلکوین که در بازار اروپا فعالیت دارند، داشته باشند؛ از جمله الزام به انطباق با استانداردهای جدید، گزارشدهی دقیقتر و سازگاری فنی با ریلهای رسمی تسویه.
چالشهای فنی مرتبط با ارز دیجیتال بانک مرکزی
از دیدگاه فنی، موضوعاتی مانند حفظ حریم خصوصی کاربران در تراکنشها، تضمین ضدتقلب، محافظت در برابر حملات سایبری، مدیریت کلیدهای خصوصی در سطح سازمانی و امکان استفاده آفلاین (offline) از یورو دیجیتال از مسائل مهم و پیچیدهاند. طراحی باید بین تضمین حریم خصوصی کاربران و رعایت الزامات نظارتی توازنی منطقی برقرار کند؛ برای مثال با استفاده از مکانیسمهای حریم خصوصی حذفی یا تکنیکهای رمزنگاری که امکان پیگیری محدود را برای ناظران فراهم میسازند، بدون آنکه حریم خصوصی شهروندان به طور کامل نقض شود.
گامهای بعدی و جدول زمانی مورد انتظار
فرایند درخواست و انتخاب PSPها در سهماهه اول ۲۰۲۶ آغاز خواهد شد و پایلوت ۱۲ ماهه نیز برای نیمه دوم سال ۲۰۲۷ برنامهریزی شده است. برنامهریزی قبلی بانک مرکزی اروپا نمایشگر هدفگذاری برای راهاندازی گستردهتر در سال ۲۰۲۹ بود که البته مشروط به پیشرفتهای قانونگذاری در سال ۲۰۲۶ است. شرکتکنندگان بازار و ذینفعان باید معیارهای انتخاب را به دقت دنبال کنند تا نیازهای عملیاتی، انطباقی و سرمایهگذاری خود را پیش از تصمیمات احتمالی در مقیاس ملی و فراآستانه-اروپایی ارزیابی نمایند.
انتظارات بازار و توصیهها برای بازیگران
برای PSPها، بانکها و فینتکها توصیه میشود:
- آمادگی فناوری و سازگاری با استانداردهای مورد انتظار را در اولویت قرار دهند،
- طرحهای کسبوکار خود را با سناریوهای کارمزد و مدلهای درآمدی جدید تطبیق دهند،
- بر آموزش نیروی انسانی در حوزههای فنی و انطباقی تأکید کنند تا در هنگام انتخاب جزو نامزدهای مناسب باشند،
- وضعیت سرمایهگذاری و هزینههای زیرساختی را از منظر میانمدت و بلندمدت بررسی کنند،
- و با مقامات ناظر تعامل فعال داشته باشند تا بازخوردهای صنعتی به طراحی نهایی اضافه شود.
از منظر ناظر بازار و قانونگذار، شفافیت در انتشار معیارهای انتخاب و محدوده آزمایشها به کاهش عدمقطعیت کمک خواهد کرد و امکان برنامهریزی بهتر برای بازیگران مختلف را فراهم میآورد.
پیامدهای پولی و اقتصادی
یورو دیجیتال میتواند ابزار سیاست پولی را در شرایط خاص تقویت کند، بهویژه اگر بتواند جریان وجوه را سریعتر و شفافتر بهنمایش گذارد. با این حال، انتقال قابلتوجه سپردهها از بانکهای تجاری به داراییهای دیجیتال بانک مرکزی میتواند فشار روی ترازنامه بانکها ایجاد کند و نهادهای مالی را مجبور به افزایش نقدینگی یا تغییر ساختار داراییها نماید. به همین دلیل، تحلیلهای سناریویی و تستهای استرس جزئی از برنامه پایلوت خواهند بود تا پیامدهای کلاناقتصادی و مالی بهدقت ارزیابی شود.
جمعبندی و دیدگاههای نهایی
پایلوت یورو دیجیتال گامی مهم در مسیر توسعه CBDC در منطقه یورو است که مسائل فنی، نظارتی، اقتصادی و سازمانی را بهطور همزمان به چالش میکشد. مشارکت محدود PSPها و بازرگانان منتخب در فاز آزمایشی نه تنها به آزمون فناوری و عملیات کمک میکند، بلکه به سازندگان سیاست و ناظران امکان میدهد تا پیشنیازهای قانونی و چارچوبهای نظارتی لازم را قبل از یک اجرای گستردهتر تعیین کنند. بازیگران بازار باید از هماکنون آمادهسازیهای فنی، انطباقی و تجاری را آغاز کنند تا در صورت ورود یورو دیجیتال به فاز اجرا، قدرت رقابتی و آمادگی لازم را داشته باشند.
سؤالات متداول و منابع اطلاعاتی
برای اطلاعرسانی دقیقتر، منابع رسمی بانک مرکزی اروپا و بیانیههای اعضای هیئت اجرایی، همراه با گزارشهای فنی Eurosystem و اسناد مشورتی اتحادیه اروپا، منابع اصلی شناخت جزئیات پیشنویسها و برنامهها خواهند بود. بازارها و شرکتهای فعال در حوزه پرداخت و ارزهای دیجیتال باید این منابع را بهدقت دنبال کنند تا از تغییرات قانونگذاری و معیارهای انتخاب آگاه باشند.
منبع: cointelegraph
نظرات
آرمان
پایلوت لازم بود، اما نگرانم کارمزد و تاثیر بر نقدینگی بانکها باشه. اگر شفاف نکنن، برعکس هدف عمل میشه... باید تست فشار هم جدی گرفته بشه
کوینگاید
واقعا میخوان همهچیزو از حسابها بکشن به یورو دیجیتال؟ ایده جالبه ولی کلی سوال، ریسک خروج سپرده، حریم خصوصی و اینکه PSPها چجوری انتخاب میشن؟
ارسال نظر